Wieliczka - podsadzanie wyrobisk
Kopalnia Soli w Wieliczce - systemy likwidacji wyrobisk przez podsadzanie
Wyrobiska nie przedstawiaj±ce wiêkszych warto¶ci historycznych lub przyrodniczych s± sukcesywnie likwidowane przez podsadzanie, co ma na celu stabilizacjê pozosta³ych, zabytkowych czê¶ci kopalni.
Od lat 60-tych XX w. rozpoczêto podsadzanie pustek kopalnianych z wykorzystaniem piasku podsadzkowego pochodz±cego z Psiej Górki przy u¿yciu specjalnie w tym celu wykonywanych z powierzchni otworów podsadzkowych do pojedynczych komór. Tym sposobem zlikwidowano m.inn. komory Blum, £êtów, Franciszek, Mosty znajdujace siê na g³êboko¶ci kilkudziesiêciu metrów pod powierzchnia terenu.
Po wielu latach zmian w systemach podsdzania na pocz±tku lat 90-tych rozpoczêto podsadzania komór tzw. metod± blokow±.
Polega ona na tym, ¿e w kopalni s± wydzielane pewne rejony podsadzkowe obejmuj±ce swoim zasiêgiem grupy wyrobisk komorowych po³±czonych chodnikami i szybikami poeksploatacyjnymi.
W rejonach tych wydziela siê mniejsze pola podsadzkowe, które otamowuje siê tamami podsadzkowymi. Nastêpnie do wytypowanych miejsc odwierca siê otwory podsadzkowe. Poprzez te otwory wype³nia siê pustki podsadzk± piaskow±. Do tego celu wykorzystuje siê równie¿ istniej±ce inne po³±czenia pomiêdzy wyrobiskami, jak na przyk³ad szybiki.
Mieszanina podsadzkowa od 1993 roku wytwarzana jest na powierzchni w wê¼le podsadzkowym przy otworzeTP-20 zlokalizowanym w Parku Kingi. Do miejsca tego piasek dowo¿ony jest transportem ko³owym z Kopalni Piasku Szczakowa. Piasek ten podawany jest przy pomocy ³adowarki do leja zmywczego, w którym nastêpuje zmieszanie go z solank± pe³nonasycon±. Ruroci±giem podsadzkowym mieszanina sp³ywa do kopalni i jest rozprowadzana do najwy¿szego punktu komory (zlokalizowanej w danym polu podsadzkowym) wykorzystuj±c do tego celu istniej±ce wyrobiska (chodniki przystropowe, szybiki pionowe i pochy³e, upadowe, pochylnie) lub przez wykonanie do nich otworów wiertniczych. Dziêki zastosowaniu tej metody znacznie ograniczono ilo¶æ kosztownych robót przygotowawczych takich jak przebudowy wyrobisk doj¶ciowych i wentylacyjnych do samych komór , budowy tam podsadzkowych. Odp³yw solanki z podsadzanych wyrobisk nastêpuje g³ównie poprzez filtracjê przez ju¿ osadzony piasek do otamowanych wyrobisk zalegaj±cych w sp±gu lub przy sp±gu likwidowanej pustki. Stosowany w ostatnim czasie sposób wspólnego tamowania ca³ej grupy wyrobisk znakomicie poprawia warunki odp³ywu solanki z pola wykorzystuj±c wiêksz± ilo¶æ dróg filtracji i sp³ywu na tamy na poziomach ni¿szych. Wykorzystuj±c du¿± ró¿nicê wysoko¶ci mieszaninê podsadzkow± mo¿na dostarczaæ do miejsc znacznie oddalonych od podsadzkowni, a do sporz±dzania samej mieszaniny wystarcza mniejsza ilo¶æ solanki.
W latach 90-tych kopalnia wdro¿y³a do stosowania równie¿ podsadzkê pneumatyczn±. Ta "sucha" metoda podsadzania ma zastosowanie w miejscach gdzie istnieje du¿e zagro¿enie wodne i nie wskazane by by³o w tych miejscach wprowadzanie dodatkowej solanki, która mog³a by os³abiaæ ska³y p³onne górotworu. Metod± tê podsadzono komorê Z-32 oraz podsadzana jest komora Z-28. Przy tej metodzie wykorzystywany jest wêze³ podsadzkowy przy otworze TP-22 zlokalizowany przy ul. Podgórskiej. Dowo¿ony piasek lokowany jest we wiacie osuszajacej, nastêpnie ³adowark± zadawany jest do przesiewacza i zsypywany otworem na dó³ do kopalni. Porcjami za³adowywany jest do podajnika pneumatycznego i sprê¿onym powietrzem piasek jest transportowany do podsadzanej komory. W 2003 roku planuje siê ulokowanie t± metod± ok. 1 tys. m3 Niezale¿nie od w/w metod w kopalni prowadzi siê równie¿ wype³nianie komór urobkiem pochodz±cym z przebudowywanych wyrobisk. S± to tzw. tradycyjne "wysypki".
Ogó³em w czasie istnienia kopalni ulokowano w jej wyrobiskach ok. 2,6 mln. m3 materia³u podsadzkowego.
Obecnie ilo¶æ lokowanego piasku ustabilizowa³a siê na poziomie 40-50 tys. rocznie. Aby osi±gn±æ tê zdolno¶æ kopalnia rocznie przebudowuje ok 500-600 mb wyrobisk doj¶ciowych (chodniki, pochylnie, szybiki) wykonuje siê otwory podsadzkowe do komór w ilo¶ci ok. 1600 mb. Ponadto w kopalni zosta³a wydzielona wschodnia niezabytkowa czê¶æ kopalni znajduj±ca siê na wschód od szybu Wilson pomiêdzy poziomami II w. - VI W tej czê¶ci kopalni prowadzono eksploatacjê w okresie powojennym i wykonano ok 160 komór poeksploatacyjnych. Szacuje siê, ¿e do zlikwidowania w tej czê¶ci kopalni pozosta³o ok. 1 mln. m3 pustek. Likwidacja wschodniej czê¶ci kopalni prowadzona bêdzie podsadzk± hydrauliczn± z wykorzystaniem otworów podsadzkowych TP-20 oraz TP-26 znajduj±cego siê obok szybu Wilson.
Wykonanie prac podsadzkowych oznaczaæ bêdzie zakoñczenie procesu likwidacji czê¶ci niezabytkowej kopalni i praktycznie od tego momentu realizowane bêd± tylko zadania zwi±zane z utrzymaniem i zabezpieczeniem zabytkowej czê¶ci
Kopalni Soli "Wieliczka", koncentruj±c siê na zabezpieczaniu komór i wyrobisk w celu osi±gniêcia docelowego modelu kopalni.
¯ród³o:
http://www.kopalnia-pp.pl23.08.2007. 06:52